Persoonlijke verhalen bij de muziek uit het publiek

„Ik vind dat ongelooflijk mooi en respectvol. Soms praten mensen over muziek als een concurrentiestrijd, maar dat vind ik vreselijk. Ik ben niemands concurrent. Muziek maak je juist samen”, zegt Philippens (1986) aan de telefoon vanuit haar huis in Berlijn.

Het programma ‘Dedications’ van violiste Rosanne Philippens en verhalenverteller Sahand Sahebdivani draait om muziek die mensen uit het publiek opdragen aan een dierbare.

NRC- Door Joep Stapel, 13 februari 2018 om 15:54

In 2016 maakt Rosanne Philippens de cd Dedications, waarop ze stukken speelde die componisten als Fauré, Ysaÿe en Kreisler een eeuw geleden aan elkaar hebben opgedragen. Ze heeft weleens heimwee naar die tijd, zegt ze, toen musici elkaar ontmoetten in salons en ongedwongen samen musiceerden, elkaar stukken voorspeelden of cadeau deden.
Die gemoedelijke sfeer van Parijse salons plantte het zaadje voor het nieuwe project van Philippens, dat eveneens Dedications heet. Maar dit keer gaat de aandacht uit naar u, het publiek: van welke stukken gaat uw hart sneller kloppen, welke muziek maakt herinneringen los? En: welk stuk zou u willen opdragen aan een dierbare?

„Het is mijn missie om klassieke muziek bij de mensen te brengen”, zegt Philippens. „Daarvoor hoef je niet te stunten. Maar je kunt wel het format aantrekkelijker maken, niet doen alsof het allemaal heel moeilijk is.” Dedications is al het derde project dat ze maakt met de Stichting Kamermuziek Amsterdam, die topmusici uitnodigt om innovatieve programma’s te ontwikkelen – de vrijheid die ze er krijgt om haar eigen ideeën uit te werken is heel inspirerend, aldus Philippens. Behalve in de KAMserie in het Muziekgebouw aan ’t IJ wordt Dedications ook uitgevoerd in Ede en Muiden.
Verhalen vertellen
Steeds vaker kiezen musici ervoor om hun repertoire op het podium zelf toe te lichten, iets te vertellen over de achtergrond van een stuk of hun band ermee. Zo ook Philippens – maar dat is nog iets anders dan een verhaal vertellen, besefte ze toen ze verhalenverteller Sahand Sahebdivani aan het werk zag. Philippens: „Zodra Sahand begint te praten besef je: o ja, verhalen vertellen is een kunst.”
Want naast de twee ‘opdrachtwerken’ die door mensen in het publiek zijn voorgedragen, bevat Dedications ook stukken die door Sahebdivani van een bijzondere omlijsting worden voorzien. Hiervoor koos Philippens muziek van Bach, Chopin, Richard Strauss, Kreisler en Piazzolla.

Sahebdivani (1980) kwam op driejarige leeftijd uit Iran naar Nederland. Hij laat zich nadrukkelijk inspireren door de grote Perzische verhalentraditie – denk aan de vertellingen van duizend-en-één-nacht. Sahebdivani runt het Vertelcafé Mezrab in Amsterdam en werd in 2014 bekroond tot Verteller van het jaar: „De intimiteit tussen verteller en publiek is wat storytelling zo bijzonder maakt. Je kunt elkaar haast aanraken. En of je nu wilt of niet, je luisteraars beïnvloeden het verhaal dat je vertelt.”

In Dedications vult Sahebdivani de opdrachtwerken aan met verhalen van vijf Nederlanders – van een aanstaand medicijnenstudente tot een gepensioneerde elektricien – die met elkaar gemeen hebben dat ze nooit naar klassieke muziek luisteren. Dat was de voorwaarde, omdat Sahebdivani wilde dat zij ongehinderd door contextuele kennis en conventies met hem naar de geselecteerde stukken zouden luisteren, één op één. „Dat gezamenlijke luisteren bleek heel intiem”, zegt Sahebdivani aan de telefoon. „We zaten vlak naast elkaar, ik observeerde hun concentratie, zag hoe ze afdwaalden met hun gedachten, zich daar schuldig over voelden. Vervolgens spraken we over de beelden die de muziek bij hen had opgeroepen en kwamen er uiteindelijk heel persoonlijke herinneringen boven.”

Voor de muzikale uitvoering nodigde Philippens vier bevriende topmusici uit: mezzosopraan Karin Strobos, pianist François Lambret en celliste Ella van Poucke. De vierde is gitarist Johannes Möller, die naar aanleiding van een China-reis een cd met prachtige bewerkingen van traditionele muziek maakte, waarover hij zal vertellen. Overigens: niet álle stukken die ze in Dedications spelen krijgen een verhaal mee, zegt Philippens – soms laten ze de muziek gewoon voor zich spreken.

Dedications. 18/2 (Ede), 20/2 (Amsterdam) & 1/3 (Muiden). Inl.: kamconcerten.nl/dedications.